GLAUCOMA ( CƯỜM NƯỚC ) – NGUYÊN NHÂN 

HÀNG ĐẦU GÂY MÙ LÒA KHÔNG HỒI PHỤC

Đại cương

Glaucoma (còn gọi là cườm nước, thiên đầu thống) là nhóm bệnh lý gây tổn thương tiến triển dây thần kinh thị giác do sự chết của các tế bào hạch võng mạc. Bệnh thường liên quan đến tình trạng tăng nhãn áp và là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa không hồi phục trên thế giới.

Điều đáng lưu ý là glaucoma có thể diễn tiến âm thầm trong thời gian dài mà không có triệu chứng rõ ràng. Khi thị lực suy giảm đáng kể, tổn thương thần kinh thị giác thường đã ở giai đoạn muộn và không thể phục hồi.

Phân loại Glaucoma

Glaucoma được chia thành các nhóm chính:

• Glaucoma góc mở (nguyên phát, thứ phát)

• Glaucoma góc đóng (nguyên phát, thứ phát)
• Glaucoma trẻ em

Trong đó, glaucoma góc mở thường tiến triển chậm và không có triệu chứng ở giai đoạn đầu; glaucoma góc đóng có thể xuất hiện cơn cấp với biểu hiện đau nhức dữ dội, cần được xử trí khẩn cấp.

Yếu tố nguy cơ

Các đối tượng có nguy cơ cao mắc glaucoma bao gồm:

• Người trên 40 tuổi
• Có tiền sử gia đình mắc glaucoma: nguy cơ cao gấp 10 lần so với người bình thường
• Người có tật khúc xạ nặng (cận thị, viễn thị)
• Sử dụng thuốc chứa corticoid kéo dài
• Người mắc bệnh đái tháo đường, tăng huyết áp
• Tiền sử chấn thương mắt
• Đục thủy tinh thể không được điều trị kịp thời

Những người thuộc nhóm nguy cơ nên khám chuyên khoa mắt định kỳ để được tầm soát và phát hiện sớm bệnh   

Triệu chứng

Ở giai đoạn sớm, bệnh thường không có biểu hiện lâm sàng rõ rệt.

Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể xuất hiện:

• Mờ mắt
• Nhức mắt, nhức quanh mắt,nhức đầu
• Nhìn thấy quầng sáng hoặc cầu vồng quanh nguồn sáng
• Thị trường thu hẹp dần theo giai đoạn của bệnh 

Việc phát hiện bệnh dựa chủ yếu vào thăm khám chuyên khoa thay vì triệu chứng chủ quan.

Chẩn đoán

Để chẩn đoán và theo dõi glaucoma, người bệnh có thể được chỉ định:

Khám lâm sàng:

• Đo nhãn áp: >21 mmHg
• Soi và đánh giá mức độ tổn thương gai thị
• Thị lực và thị trường thường chỉ giảm trong giai đoạn nặng

Chẩn đoán hình ảnh:

• Đo thị trường
• Chụp cắt lớp quang học (OCT)
• Chụp ảnh màu gai thị
• Đo độ dày giác mạc

Các phương pháp này giúp đánh giá mức độ tổn thương thần kinh thị giác và xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp.

Điều trị

Hiện nay, điều trị glaucoma bao gồm ba phương pháp chính:

1. Điều trị nội khoa bằng thuốc hạ nhãn áp
2. Điều trị bằng laser
3. Phẫu thuật

Tùy theo loại bệnh và mức độ tổn thương, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp hoặc phối hợp nhiều phương pháp nhằm kiểm soát nhãn áp, làm chậm tiến triển bệnh và bảo tồn thị lực.

Glaucoma là bệnh lý mạn tính, người bệnh cần tuân thủ điều trị và tái khám định kỳ suốt đời.

Khuyến cáo

Hưởng ứng Tuần lễ Glaucoma Thế giới, Bệnh viện Đa khoa Bình Chánh khuyến cáo:

• Người dân, đặc biệt từ 40 tuổi trở lên, nên khám mắt định kỳ ít nhất mỗi năm một lần.
• Những người có yếu tố nguy cơ cần được tầm soát sớm và theo dõi thường xuyên.
• Người bệnh đã được chẩn đoán glaucoma cần tuân thủ nghiêm túc phác đồ điều trị và tái khám đúng hẹn.

Phát hiện sớm và điều trị kịp thời là chìa khóa quan trọng giúp ngăn ngừa mù lòa do glaucoma.

Tài liệu tham khảo:

1. Phác đồ điều trị Glaucoma bệnh viện Mắt Tp.HCM.
2. Giáo trình Nhãn khoa Đại học Y Dược Tp.HCM.
3. The Wills Eye Manual.
4. Kanski’s Clinical Ophthalmology.

                                              Tin và hình ảnh:

                                                               BS.CKI. Nguyễn Thành Đức

Trưởng khoa Mắt - Bệnh viện Đa khoa Bình Chánh