PHÒNG NGỪA VÀ ĐIỀU TRỊ LOÃNG XƯƠNG

Loãng xương thường diễn tiến âm thầm, nhưng có thể dẫn đến gãy xương sau một lần té nhẹ. Dinh dưỡng hợp lý, vận động phù hợp, phòng té ngã và điều trị đúng giúp bảo vệ khả năng đi lại, duy trì cuộc sống độc lập khi lớn tuổi. [1,2]

Xương khỏe mạnh và xương bị loãng

Xương là mô sống, liên tục được đổi mới nhờ quá trình tạo xương và hủy xương. Ở xương khỏe mạnh, các bè xương liên kết thành mạng lưới chắc chắn, giúp nâng đỡ cơ thể và chịu lực. Khi bị loãng xương, khối lượng xương giảm, các bè xương mỏng và thưa hơn, làm xương yếu và dễ gãy. [3]

Gãy xương thường gặp ở cột sống, vùng háng và cổ tay trên những người loãng xương khi có chấn thương nhẹ. Người bệnh có thể đau kéo dài, giảm chiều cao, gù lưng, hạn chế vận động và cần người hỗ trợ sinh hoạt. Không đau không có nghĩa là xương khỏe; nhiều trường hợp chỉ được phát hiện sau khi đã gãy xương. [2,3]

Những người cần chú ý nguy cơ loãng xương

Người lớn tuổi, phụ nữ sau mãn kinh, người nhẹ cân hoặc thiếu dinh dưỡng, ít vận động, hút thuốc và uống nhiều rượu bia có nguy cơ cao hơn. Tiền sử cha mẹ gãy xương vùng háng, một số bệnh mạn tính và sử dụng corticoid kéo dài cũng làm tăng nguy cơ. Cần báo cho bác sĩ biết các thuốc đang sử dụng và tiền sử gãy xương của bản thân. [1,2]

Dự phòng loãng xương

Ăn đủ chất và ưu tiên thực phẩm giàu canxi. Có thể lựa chọn sữa, sữa chua, cá nhỏ ăn cả xương, đậu phụ có bổ sung canxi và rau xanh. Ăn đủ chất đạm để duy trì cơ bắp. Vitamin D hỗ trợ hấp thu canxi; việc bổ sung cần phù hợp với khẩu phần, tuổi và tình trạng sức khỏe. Không tự dùng canxi hoặc vitamin D liều cao kéo dài. [1,4]

Duy trì vận động và phòng té ngã. Kết hợp đi bộ, tập sức mạnh cơ và thăng bằng phù hợp thể trạng. Giữ nền nhà khô, lối đi thông thoáng, đủ ánh sáng; lắp tay vịn và dùng giày dép chống trượt. Bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia. Người đã loãng xương hoặc từng gãy xương cần được hướng dẫn bài tập riêng. [1,4]

Phát hiện sớm trước khi xảy ra gãy xương

Người có nguy cơ nên khám để được đánh giá sức khỏe xương. Bác sĩ có thể chỉ định đo mật độ xương bằng phương pháp hấp thụ tia X năng lượng kép tại cột sống và vùng háng. Kết quả được xem xét cùng tuổi, tiền sử gãy xương và các yếu tố nguy cơ để quyết định điều trị. Siêu âm gót chân không thay thế phép đo này để chẩn đoán loãng xương. [4]

Điều trị loãng xương

Mục tiêu điều trị là giảm nguy cơ gãy xương và duy trì khả năng vận động. Bác sĩ lựa chọn thuốc dựa trên mức độ nguy cơ, bệnh đi kèm và khả năng tuân thủ. Thuốc có thể làm chậm hủy xương hoặc thúc đẩy tạo xương; người có nguy cơ gãy xương rất cao có thể cần phác đồ chuyên biệt. [5]

Canxi và vitamin D không thay thế thuốc điều trị loãng xương khi đã có chỉ định. Người bệnh vẫn cần ăn uống đầy đủ, tập luyện an toàn và phòng té ngã trong suốt quá trình điều trị. [4,5]

Dùng thuốc đúng hướng dẫn, tái khám đúng hẹn và không tự ngừng hoặc đổi thuốc. Đặc biệt, không tự trì hoãn hay ngừng denosumab vì có thể làm tăng nguy cơ gãy đốt sống; việc ngừng thuốc cần bác sĩ lập kế hoạch điều trị tiếp nối. [5]

Khi nào cần đi khám ngay

Đến cơ sở y tế sớm nếu đau nhiều vùng háng, không đứng hoặc đi được sau té ngã, hoặc xuất hiện đau lưng dữ dội sau vận động nhẹ. Giảm chiều cao và gù lưng mới xuất hiện cũng cần được đánh giá. [1–3]

Tài liệu tham khảo

1. Nguyên Hà. Loãng xương – căn bệnh tiến triển âm thầm, hậu quả nặng nề [Internet]. Bệnh viện Bạch Mai; 2025 Oct 17 [cited 2026 Oct 14]. Available from: https://bachmai.gov.vn/bai-viet/loang-xuong-can-benh-tien-trien-am-tham-hau-qua-nang-ne?id=4761d331-f679-45e4-a6a4-48c565c862e6

2. National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases. Osteoporosis [Internet]. National Institutes of Health; [cited 2026 Oct 14]. Available from: https://www.niams.nih.gov/health-topics/osteoporosis

3. Bone Health and Osteoporosis Foundation. What is osteoporosis and what causes it? [Internet]. [cited 2026 Oct 14]. Available from: https://www.bonehealthandosteoporosis.org/patients/what-is-osteoporosis/

4. National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases. Osteoporosis: diagnosis, treatment, and steps to take [Internet]. National Institutes of Health; [cited 2026 Oct 14]. Available from: https://www.niams.nih.gov/health-topics/osteoporosis/diagnosis-treatment-and-steps-to-take

5. National Osteoporosis Guideline Group. Section 6: pharmacological treatment options. In: Full guideline [Internet]. [cited 2026 Oct 14]. Available from: https://www.nogg.org.uk/full-guideline/section-6-pharmacological-treatment-options

Tác giả: Bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Hoàng Khôi

Chuyên khoa Chấn thương chỉnh hình